KKTC’de Ankara kaynaklı kültür sektörü projelerine ilişkin uygulama protokolü Cumhurbaşkanı kararıyla onaylandı. 22 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 11381 sayılı karar, Türkiye ile KKTC arasında 9 Ekim 2025’te Ankara’da imzalanan protokolün onayını içeriyor.

Karar, kültür turizmi ve müze yönetimi tarafında üç ayrı başlığı aynı metinde topluyor. Protokol; KKTC’de taşınır kültür varlıklarının dijital kayıt altyapısı, Salamis Antik Kenti için çevre düzenleme ve karşılama merkezi projeleri ile Girne Kalesi için restorasyon, restitüsyon ve müze yenileme projelerine ilişkin usul ve sorumlulukları belirliyor.

Üç Proje Tanımlandı

Protokolün dayanağı, 21 Mart 2025 tarihli “2025 Yılı Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması” olarak gösterildi. Uygulamadan Türkiye tarafında Kültür ve Turizm Bakanlığı, KKTC tarafında Başbakan Yardımcılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı sorumlu olacak.

Metinde ilk proje MUES KKTC Envanter Sistemi olarak yer aldı. Sistem, KKTC taşınır kültür varlıkları için ulusal ölçekte veri setleri ve standartlar geliştirilmesini, mevcut müze eserleri ile ileride müzelere kazandırılacak eserlerin bu standartlara uygun dijital kayıtlarının oluşturulmasını esas alıyor. Protokol, bu sistemin yazılım ve veri tabanlarını barındıracak donanımı, kesintisiz enerji desteğini, internet bağlantısını, felaket kurtarma merkezi, yedekleme, bakım, güncelleme ve yetkin teknik personel ihtiyacını da tanımlıyor.

Genel esaslar bölümünde MUES KKTC Envanter Sistemi’nin KKTC müzelerindeki eserleri yönetilebilir ve her an bilgiye erişilebilir bir yapıya taşıyacağı belirtildi. Aynı bölümde sistemin koleksiyon yönetimi yanında eserlerin müzelere kazandırılması, kültürel miras kaçakçılığıyla mücadele, koruma uygulama süreçlerinin kayda alınması ve özel müze ile koleksiyonerlerdeki eserlerin izlenebilmesi için gelecekte ihtiyaç duyulacak sistemlere de uyumlu olacağı ifade edildi.

MUES başlığında Türkiye tarafının deneyim ve danışmanlık sağlaması, analiz, tasarım, kod geliştirme, güvenlik ve stres testi gibi süreçlerde TÜBİTAK BİLGEM’in dahil edilmesi için sözleşme çalışmalarını yürütmesi öngörülüyor. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ayrıca sistem devreye alınmadan önce “Sistem Merkez”, “Sistem Birim Sorumluları” ve “İhtisas Elemanları” eğitimleri ile denetim çalışmalarına teknik personel desteği verecek.

KKTC tarafına ise sistemin yaşayacağı teknik altyapıyı kurma, müzelerde internet altyapısı sağlama, erişimin KKTC e-Devlet üzerinden verilmesi halinde entegrasyon çalışmalarını yapma, proje birimi oluşturma ve bilgi toplama süreçlerinde güncel, doğru ve tutarlı veri girişini sağlama görevi verildi. Metin, veri setlerinin KKTC müze profesyonelleri ve Müzeler Dairesi tarafından onaylanmasına kadar gerekli sürecin işletilmesini de KKTC tarafının sorumlulukları arasında sayıyor.

Salamis Antik Kenti için çevre düzenleme, teşhir tanzim, mimari uygulama, statik, elektrik ve mekanik projeler hazırlanacak. Girne Kalesi için ise rölöve, restitüsyon, restorasyon, teşhir-tanzim, elektrik, makine/mekanik, inşaat ve peyzaj projeleri düzenlenecek. Bu iki başlıkta Türkiye tarafı ihale, ihale hizmetleri, hizmet alımları ve kontrollük için teknik personel desteğinden sorumlu tutuldu.

Salamis Antik Kenti’ne ilişkin çevre düzenleme projesi, karşılama merkezi ve mozaikli alan yürüyüş yolları için koruma yaklaşımlı tasarımlar daha sonra anıtsal miras üzerinde yapılacak uygulamalara temel belge niteliği taşıyacak. Girne Kalesi için hazırlanacak restorasyon, konservasyon, müze ve çevre düzenleme projeleri de aynı şekilde ilerideki uygulamalar için referans belge olarak tanımlandı.

Muafiyet ve Finansman

KKTC tarafı, Salamis ve Girne Kalesi projelerinde kullanılacak drone, ölçüm aletleri, lazerli ölçüm aletleri, fotoğraf makineleri ve total station gibi teknik ekipmanların gümrük işlemleri ve gümrük muafiyeti konusunda ilgili makamlar nezdindeki iş ve takibi yapacak. Ayrıca T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından sağlanan teknik personele destek verecek ve projelerde sergi alanlarına ilişkin tasarımlar için gerekli yazılı ve görsel malzemeyi sağlayacak.

Protokol, hizmet alım sürecinin tamamının T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından yürütüleceğini belirtiyor. Salamis Antik Kenti ve Girne Kalesi projelerinin KKTC Taşınmaz Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından onaylanması için gereken prosedür ise KKTC tarafının görevleri arasında yer alıyor.

Finansman kaynağı, 21 Mart 2025 tarihli iktisadi ve mali işbirliği anlaşması olarak tanımlandı. Protokole göre projeler için dışarıdan KKTC’ye getirilecek ve işlerin yapımı ile ifasında kullanılacak sarf malzemeleri, mefruşat, inşaat malzemeleri, makine, donanım, elektrik/elektronik/mekanik sistem ve cihazlar ile motorlu ya da motorsuz araç ve gereçler gümrük, diğer vergiler, fon ve harçtan muaf olacak; katma değer vergisi 0 oranında uygulanacak. Metin, bu malzeme ve araçların KKTC’de proje dışında kullanılamayacağını ve satılamayacağını da kayda bağlıyor.

Sosyal güvenlik bölümünde, yüklenici veya alt yüklenici tarafından çalıştırılacak personelin Türkiye Cumhuriyeti’nde sigorta primlerinin yatırıldığının belgelenmesi halinde KKTC’de sosyal güvenlik ödemesi talep edilmeyeceği belirtildi. Yapılacak projelerin KKTC mülkiyetinde olduğu dikkate alınarak, hazırlanacak projeler için istenen onay ve projelere bağlı ücretlerden T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı veya yüklenicisi ile alt yüklenicisi muaf tutulacak.

Protokol, tarafların yürürlüğe giriş için gerekli iç yasal usullerin tamamlandığını birbirine diplomatik yollarla bildirdiği son yazılı bildirimin alındığı tarihte yürürlüğe girecek. Metinde, protokolün tarafların karşılıklı yazılı rızasıyla değiştirilebileceği ve protokol kapsamındaki işlerin tamamlanmasıyla sona ereceği hükmü de yer alıyor.