Cizre’deki Medresa Sor’da açılan sergi, TBMM’ye sunulan yazılı soru önergesiyle Kültür ve Turizm Bakanlığına soruldu. Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan’ın önergesi, tarihî yapının tahsis süreci, sergi dili, içerik seçimi ve Cizre’deki kültürel miras alanlarının nasıl kullanıldığına ilişkin sorular içeriyor.

TBMM kayıtlarına 7/45350 esas numarasıyla giren yazılı soru önergesinin başkanlığa geliş tarihi 3 Haziran 2026 olarak yer aldı. Önergenin muhatabı Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy oldu. Son durum bilgisine göre önerge için 15 günlük cevaplanma süresi devam ediyor.

Tahsis ve koruma statüsü soruldu

Uysal Aslan, önergesinde Şırnak’ın Cizre ilçesindeki Medresa Sor’un Kürt dili, klasik Kürt edebiyatı, tasavvuf düşüncesi ve Botan coğrafyasının ilim geleneği açısından önemli bir hafıza mekânı olduğunu belirtti. Metinde, Melaye Cizîrî ile özdeşleştirilen yapının yalnızca mimari bir eser olarak ele alınamayacağı savunuldu.

Önergenin ilk bölümünde Medresa Sor’un mülkiyetinin hangi kamu kurumuna ait olduğu soruldu. Yapının Kültür ve Turizm Bakanlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü, Cizre Belediyesi veya başka bir kamu kurumunun envanterinde hangi statüyle kayıtlı olduğunun açıklanması istendi.

Uysal Aslan, Medresa Sor’un korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli olup olmadığını da gündeme getirdi. Tescil bulunması halinde tescil tarihi, koruma kurulu kararı ve koruma statüsünün açıklanması talep edildi.

Önergede, Medresa Sor’un 2023 yılında Hayrat Vakfı’na tahsis edildiği bilgisinin doğru olup olmadığı soruldu. Doğruysa tahsis işleminin hangi tarihte, hangi kurum tarafından, hangi idari karar veya protokolle yapıldığına yanıt istendi. Tahsisin “süresiz” olduğu iddiası da ayrıca sorular arasına alındı.

Tahsis sürecinde Cizre Belediyesi, kayyım yönetimi, Cizre Kaymakamlığı, Şırnak Valiliği, Vakıflar Genel Müdürlüğü veya Bakanlığın hangi rollerle yer aldığı da Bakanlığa yöneltilen başlıklar arasında bulunuyor. Uysal Aslan, tahsis protokolünün kamuoyuyla paylaşılıp paylaşılmayacağını, paylaşılmayacaksa gerekçesinin ne olduğunu sordu.

Sergide dil ve içerik tartışması

Önergenin merkezinde, Medresa Sor’da açıldığı belirtilen sergide Kürtçeye yer verilmediği iddiası bulunuyor. Uysal Aslan, Melaye Cizîrî, Feqiyê Teyran, Ehmedê Xanî ve Meleye Bateyî gibi Kürt edebiyatı ve düşünce dünyasının isimlerinin anlatıldığı bir sergide tabela, pano ve bilgilendirme metinlerinde Kürtçenin görünürlüğünün ortadan kaldırıldığını savundu.

Bu kapsamda, Medresa Sor’un girişinde Medresa Sor ve Melaye Cizîrî’yi tanıtan tabelalarda Türkçe, İngilizce, Arapça ve Osmanlı Türkçesi yer alırken Kürtçeye neden yer verilmediği soruldu. Sergide yer alan Kürt âlimleri ve edebiyatçılarının adlarının Türkçeleştirilmiş biçimleriyle sunulmasına kimlerin karar verdiği de Bakanlığın yanıtlaması istenen sorular arasında yer aldı.

Önergede, Kürt edebiyatı ve düşünce dünyasına ait tarihsel şahsiyetlerin adlarının özgün biçimleriyle yazılması konusunda Bakanlığın ilke kararı, standart uygulaması veya denetim mekanizması olup olmadığı da soruldu. Uysal Aslan, Kürt dili ve edebiyatıyla özdeşleşen tarihî mekânlarda Kürtçenin zorunlu bilgilendirme dili olarak yer alması için Bakanlığın herhangi bir düzenleme yapıp yapmayacağını da gündeme getirdi.

Sergi içeriğinde Baykar Teknoloji, Selçuk Bayraktar veya İHA/SİHA üretimiyle bağlantılı tanıtım unsurlarına yer verildiği iddiası da önergenin dikkat çeken başlıklarından biri oldu. Uysal Aslan, bu içeriklere hangi gerekçeyle yer verildiğini, Baykar Teknoloji veya Selçuk Bayraktar ile sergiye ilişkin sponsorluk, yazışma, protokol, destek, yönlendirme veya iş birliği yapılıp yapılmadığını sordu.

Cizre’deki tarihî yapılar dosyası

Önerge, Medresa Sor’un yanı sıra Cizre’deki diğer tarihî yapıların kullanımına ilişkin daha geniş bir denetim tartışması da açıyor. Uysal Aslan, daha önce Bakanlığa yönelttiği ve Birca Belek adlı tarihî yapının dernek/kayyım ilişkileri üzerinden kullanımını konu alan yazılı soru önergesinin halen yanıtlanmadığını belirtti.

Bu çerçevede, Medresa Sor’un Hayrat Vakfı’ndaki faaliyetlerinin hangi kurum tarafından denetlendiği, denetimlerin hangi tarihlerde yapıldığı ve hazırlanmış denetim raporu varsa hangi tespitlere yer verildiği soruldu. Sergi, tabela ve tanıtım içeriklerinin Bakanlık veya ilgili koruma kurulu tarafından önceden incelenip incelenmediği de önerge metninde yer aldı.

Uysal Aslan, Medresa Sor gibi bir yapının herhangi bir vakıf, cemaat, şirket veya siyasi çevrenin tanıtım alanına dönüştürülmesini engellemek için Bakanlığın hangi somut tedbirleri aldığını sordu. Hayrat Vakfı’nın faaliyetlerinin tahsis amacına uygun olup olmadığı ve bu uygunluğun hangi denetim raporuyla tespit edildiği de Bakanlığa yöneltilen sorular arasında yer aldı.

Önergenin son bölümünde Medresa Sor’un Hayrat Vakfı’na tahsisine ilişkin kararın iptali, askıya alınması veya yeniden değerlendirilmesi için bir süreç başlatılıp başlatılmayacağı soruldu. Cizre’deki tarihî yapıların kayyım yönetimleri, dernekler, vakıflar ve siyasi bağlantılar üzerinden kültürel kimliğinden koparılması iddiasına karşı kapsamlı bir inceleme yapılıp yapılmayacağı da Bakanlığın yanıtlaması istenen başlıklar arasında bulunuyor.