Mersin Milletvekili Mehmet Emin Ekmen, Türkiye Yazma Eserler Kurumu envanterindeki bazı yazma eserlerin dil tasnifi ve dijital erişim durumunu Meclis gündemine taşıdı. Ekmen, 12 Haziran 2026 tarihli yazılı soru önergesinde Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’dan, “Yaşayan Diller ve Lehçeler” kapsamındaki dillere ait yazma eserlerle ilgili bilgi istedi.

Önerge, kültürel mirasın korunması kadar doğru sınıflandırılması ve araştırmacılara açılması konusuna odaklanıyor. Turizm okuru açısından başlık, yalnızca arşiv ve katalog meselesi değil; kültür turizmi, yazılı miras, akademik erişim ve çok dilli hafızanın görünürlüğüyle ilişkili bir kamu sorusu niteliği taşıyor.

Envanter ve Katalog Sorusu

Ekmen, Türkiye’nin tarihî birikimi nedeniyle çok dilli ve çok katmanlı bir yazılı mirasa sahip olduğunu belirtti. Önergede yazma eserlerin dil, edebiyat, tarih, inanç ve toplumsal hafıza bakımından birincil kaynak niteliği taşıdığı ifade edildi. Bu nedenle eserlerin korunmasının yanında bilimsel ölçütlerle kataloglanması, doğru tasnif edilmesi ve araştırmacıların erişimine sunulması da kamusal sorumluluk olarak tarif edildi.

Önergede ilk olarak Türkiye Yazma Eserler Kurumu envanterinde, Millî Eğitim Bakanlığının “Yaşayan Diller ve Lehçeler” kapsamında kabul ettiği dillere ait toplam kaç yazma eser bulunduğu soruldu. Ekmen, Kurmanci, Zazaki, Lazca, Çerkesce ve Gürcüce gibi dillere ait eserlerin sayısal dağılımının da açıklanmasını istedi.

Metinde, özellikle Arap harfli yazma eserlerde kullanılan alfabe ile metnin dilinin her zaman aynı olmadığına işaret edildi. Bu nedenle dil tasnifinin ayrıca uzmanlık gerektiren teknik bir alan olduğu belirtildi. Ekmen, geçmiş yıllardaki kataloglama hataları nedeniyle yerel dillerde yazılmış bazı eserlerin kayıtlara “Arapça” veya “Farsça” olarak geçip geçmediğinin araştırılıp araştırılmadığını sordu.

Dijital Erişim Başlığı

Önergede, kurum bünyesinde geriye dönük bir tarama ya da düzeltme çalışması yürütülüp yürütülmediği de ayrı bir başlık olarak yer aldı. Ekmen, böyle bir çalışma varsa son 5 yılda kaç eserin dil bilgisinin güncellendiğinin açıklanmasını talep etti.

Bir diğer soru, ilgili dillere ait yazma eserlerin dijital ortama aktarılma ve araştırmacıların erişimine açılma oranına yöneldi. Ekmen, bu oranın kurumun genel envanterindeki Arapça, Farsça ve Osmanlıca eserlerin dijitalleşme oranıyla paralellik gösterip göstermediğini sordu.

Önergede ayrıca, tasnifi yapıldığı ve envantere girdiği halde dijital erişim sistemine yüklenmeyen veya erişime kapalı olan nadir eserlerin bulunup bulunmadığı da soruldu. TBMM kayıtlarına göre önergenin esas numarası 7/45586, son durumu ise “15 günlük cevaplanma süresi devam ediyor” şeklinde görünüyor.