Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, YENİ YOL Grubunun turizm merkezlerinde dönemsel nüfus artışının belediye hizmetleri ve kamu yatırımları üzerindeki etkilerinin araştırılmasına ilişkin önergeyi 14 Temmuz gündemine alma teklifini kabul etmedi. Teklif, merkezî bütçeden yerel yönetimlere aktarılan kaynakların kayıtlı nüfus yerine fiilî nüfus ve turizm yoğunluğu da hesaba katılarak yeniden ele alınmasını amaçlıyordu.

Görüşmeler, turizm kentlerinin yaz aylarında büyüyen hizmet yükü ile kayıtlı nüfusa göre belirlenen mali kaynaklar arasındaki fark üzerinde yoğunlaştı. Su, kanalizasyon, atık toplama, ulaşım, otopark, itfaiye, zabıta ve sağlık hizmetleri tartışmanın temel başlıklarını oluşturdu. Muhalefet temsilcileri, bu yükün yalnızca belediye bütçelerini değil, ziyaretçi deneyimini ve destinasyonların itibarını da etkilediğini savundu. AK Parti ise belediyelere mevcut mevzuat, bakanlık yatırımları ve farklı gelir kalemleri üzerinden destek verildiğini belirterek öneriye karşı çıktı.

Fiilî nüfus için yeni paylaşım modeli istendi

YENİ YOL Grup Başkan Vekili ve Muğla Milletvekili Selçuk Özdağ, turizm merkezlerinin yılın belirli dönemlerinde kayıtlı nüfuslarının birkaç katına hizmet verdiğini söyledi. Bodrum üzerinden verdiği örnekte, resmî nüfusu yaklaşık 200 bin olan ilçenin yaz sezonunda 800 bine, bayramlarda ise 1 milyona yaklaşan bir nüfusla karşı karşıya kaldığını belirtti.

Özdağ, belediyelerin milyonlarca ziyaretçinin kullandığı yolları, plajları, parkları ve altyapıyı aynı bütçeyle ayakta tutmaya çalıştığını ifade etti. İçme suyu, atık su arıtma, çöp toplama, trafik, sağlık, itfaiye ve zabıta hizmetlerinin sezon döneminde ağırlaştığını söyleyen Özdağ; kamu kaynaklarının dağıtımında fiilî nüfusun dikkate alınmasını, turizm yoğunluk katsayısına dayalı bir mali paylaşım sistemi kurulmasını ve turizm belediyelerine ilave kaynak aktarılmasını istedi.

İYİ Parti Muğla Milletvekili Metin Ergun da Muğla’daki turizm ilçelerinin sezon boyunca kayıtlı nüfuslarının çok üzerinde ziyaretçiye hizmet verdiğini anlattı. Ergun’un verdiği rakamlara göre Bodrum ve Fethiye’nin yaklaşık 200 bin olan kayıtlı nüfusları turizm döneminde 1 ila 1,5 milyona, Marmaris’in yaklaşık 100 bin olan nüfusu 800 bin ila 1 milyona, Datça’nın yaklaşık 30 bin olan nüfusu ise 400 ila 500 bine kadar çıkıyor.

Ergun, İller Bankası paylarının turizm yoğunluk katsayısı ve hizmet yüküne göre yeniden planlanmasını, turizm gelirlerinden yerel yönetimlere doğrudan pay verilmesini ve altyapı yatırımları için uzun vadeli, düşük maliyetli finansman sağlanmasını önerdi. Çevre koruma, su ve atık yönetimi yatırımlarının merkezî idare tarafından öncelikli destek kapsamına alınmasını da istedi.

DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren, kayıtlı nüfus ile gerçek hizmet yükü arasındaki farkın yalnızca kıyı turizmi merkezleriyle sınırlı olmadığını söyledi. Diyarbakır’ın çevre illerden gelen nüfusun yanı sıra sağlık, eğitim, ticaret ve turizm hareketliliği nedeniyle geniş bir bölgeye hizmet verdiğini belirten Eren, belediye paylarının hesaplanmasında fiilî nüfus, turizm hareketliliği, bölgesel hizmet kapasitesi ve sosyoekonomik yükün birlikte ele alınmasını savundu.

Eren, UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri ile Zerzevan Kalesi’ne işaret etti. Zerzevan Kalesi’nin 2024’te yaklaşık 400 bin ziyaretçi ağırladığını, Diyarbakır’ın 2026’da 2 ila 3 milyon ziyaretçiye ulaşmasının beklendiğini söyledi. Uçak seferleri, konaklama kapasitesi ve altyapı eksikliklerinin turizm potansiyelinin değerlendirilmesini zorlaştırdığını dile getirdi.

Konaklama vergisi paylaşımı tartışıldı

CHP İzmir Milletvekili Seda Kâya Ösen, turizm bölgelerindeki kamu hizmeti yükünün hafifletilmesi için konaklama vergisi gelirlerinin yerel yönetimlere aktarılmasını istedi. Ösen, merkezî yönetimin 2025 yılında Muğla’daki turizm işletmelerinden 950 milyon lira konaklama vergisi tahsil ettiğini, ancak bu gelirden Muğla’ya pay aktarılmadığını savundu.

Muğla’nın yaklaşık 1 milyon 100 bin resmî nüfusuna karşılık yıl boyunca yaklaşık 3,5 milyon yabancı turisti ağırladığını belirten Ösen, ziyaretçilerin kent üzerinde bıraktığı altyapı, temizlik ve ulaşım yükünün büyük ölçüde yerel yönetimler tarafından karşılandığını söyledi. Konaklama vergisinin toplandığı şehirlerde altyapı, temizlik ve ulaşım hizmetleri için kullanılması gerektiğini ifade etti.

AK Parti Muğla Milletvekili Yakup Otgöz ise belediyelere 5779 sayılı Kanun uyarınca genel bütçe vergi gelirlerinden pay aktarıldığını hatırlattı. Turizm bölgelerinde mayıs, haziran, temmuz ve ağustos aylarında belediye paylarından kesinti yapılmamasının kanunlaştırıldığını belirten Otgöz, ilgili bakanlıkların turizm bölgelerine yatırım, altyapı, ödenek, hizmet, ekip ve ekipman desteği verdiğini söyledi.

Otgöz, İçişleri, Kültür ve Turizm, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği, Ulaştırma ve Altyapı, Gençlik ve Spor ile Tarım ve Orman bakanlıklarının belediyelere ayni ve nakdî yardım sağladığını ifade etti. Turizm belediyelerinin kira, ruhsat, harç ve imar gelirlerinin de yüksek olduğunu belirterek araştırma önerisinin gündeme alınmasına karşı oy kullanacağını açıkladı.

AK Parti’nin turizm performansına ilişkin verdiği rakamlara göre Türkiye, 2025 yılını 64 milyon ziyaretçi ve 65 milyar dolar turizm geliriyle kapattı. Otgöz, 2026 yılı turizm geliri hedefinin 68 milyar dolar olduğunu, temel hedeflerden birinin de turizmi on iki aya yaymak olduğunu söyledi.

Grup önerisinin ilk oylamasında karar yeter sayısı bulunamadı ve birleşime on dakika ara verildi. Üçüncü oturumda tekrarlanan oylamada karar yeter sayısı sağlandı; YENİ YOL Grubunun turizm bölgelerindeki fiilî nüfus ve belediye finansmanının araştırılmasına ilişkin önergesini gündeme alma teklifi kabul edilmedi.