IATA, yeni nesil tek koridorlu uçak motorlarında bakım, onarım ve revizyon süreçlerinin havayolu operasyonları üzerinde büyüyen baskı yarattığını açıkladı. Emerton iş birliğiyle hazırlanan çalışma, CFM üretimi LEAP motorları ile Pratt & Whitney üretimi Geared Turbofan motorlarında yaşanan tedarik ve bakım darboğazlarına odaklanıyor.

Rapor, Türkiye gibi hava erişimi turizm talebinin ana taşıyıcılarından biri olan pazarlarda da dikkatle izlenmesi gereken bir havacılık başlığı sunuyor. Kaynak Türkiye’ye özel veri paylaşmıyor; ancak motor bakım kapasitesi, yedek parça erişimi ve yerde kalan uçaklar, havayollarının filo planı, sefer istikrarı ve kapasite yönetimiyle doğrudan bağlantılı.

GTF Filosu Baskı Altında

Çalışmaya göre motor dayanıklılığı sorunları, yedek parça eksikliği, sınırlı yedek motor erişimi ve satış sonrası pazara erişimdeki kısıtlar havayolu operasyonlarını zorlaştırıyor. Bu baskılar; motorların kanat üzerinde kalma süresinin azalması, bakım atölyesi ziyaretlerine talebin artması ve havayollarının bakım planlamasının daha karmaşık hale gelmesiyle sonuçlanıyor.

Pratt & Whitney GTF motorlu yerde kalan uçak sayısı Mart 2025’te 648 ile zirveye çıktı. IATA’ya göre bu sayı, GTF filosunun yüzde 28’ine karşılık geliyor. Bu uçaklar motor bakım atölyesi ziyareti, yedek motor veya parça bekledi.

Raporda, etkilenen havayollarının filo planlarını değiştirmek zorunda kaldığı belirtildi. Bazı şirketler eski uçakları filoda tutmaya, kira sürelerini uzatmaya, ek uçak kiralamaya veya kapasite planlarını yeniden düzenlemeye yöneldi.

Bakım Talebi Büyüyecek

IATA, sorunun yeni nesil tek koridorlu uçak filoları büyüdükçe daha da belirginleşmesini bekliyor. 2024’te tek koridorlu uçak motoru teslimatları 2 bin adet olarak gerçekleşti; bunun 800’ü GTF, 1.200’ü LEAP motorlarından oluştu.

2030-2040 döneminde yıllık teslimatların yaklaşık 3.700 seviyesinde istikrar kazanması bekleniyor. Bu toplamın 1.200’ünün GTF, 2.500’ünün ise LEAP motorları olacağı öngörülüyor.

Bu teslimat artışı, bakım talebini de büyütecek. Rapora göre LEAP motorları için yıllık bakım atölyesi ziyaretlerinin 2025’te yaklaşık 600-800 seviyesinden 2040’ta 5 binin üzerine çıkması bekleniyor. GTF motorlarında ise yıllık atölye ziyaretlerinin 1.000 seviyesinden 2 binin üzerine çıkacağı tahmin ediliyor.

IATA Genel Direktörü Willie Walsh, motor bakım darboğazlarının havayolu operasyonlarını aksattığını söyledi.

“Üreticiler ek kapasiteye yatırım yapıyor, ancak kapasite tek başına yeterli olmayacak.”

IATA, çözüm için motor parçalarının daha erişilebilir hale getirilmesini, onaylı tamir seçeneklerinin artırılmasını, bağımsız bakım kuruluşlarının pazara adil erişiminin desteklenmesini ve uzun vadeli yedek parça erişiminin güvence altına alınmasını öneriyor.

Raporda ayrıca tüm orijinal ekipman üreticilerinin daha şeffaf ve rekabetçi satış sonrası pazar ilkelerini benimsemesi gerektiği ifade edildi. IATA’ya göre havayolları, üreticiler, bakım kuruluşları ve kiralama şirketleri; parça erişimi, onarım seçenekleri ve motor bakım kapasitesini operasyonel ihtiyaçlarla daha iyi uyumlu hale getirmek için birlikte çalışmalı.

Walsh, uzun vadeli dayanıklılığın daha şeffaf, rekabetçi ve iş birliğine açık bir satış sonrası pazara bağlı olduğunu belirtti. IATA’ya göre amaç, motorların daha hızlı yeniden kanat altına dönmesini sağlamak, önlenebilir operasyonel aksaklıkları azaltmak ve gelecekteki filo büyümesini gerekli bakım kapasitesiyle desteklemek.