Manisa Milletvekili Şenol Sunat, Türkiye’de vize başvurularında yaşanan randevu sıkışıklığı ve aracı kuruluşlara ilişkin iddiaları TBMM gündemine taşıdı. Sunat, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın yazılı olarak yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde, vize başvuru ekosisteminde denetim, tüketici güvenliği ve kayıt dışı hizmet iddialarına ilişkin dokuz başlıkta soru yöneltti.

Önerge, özellikle yurt dışına çıkış yapan Türk vatandaşları, fuarlara katılmak isteyen ihracatçılar, eğitim ve tedavi amacıyla seyahat planlayan kişiler ile vize dosyası hazırlayan seyahat acentaları açısından önem taşıyor. Kaynak metinde, randevu bulunamaması, yüksek bedellerle pazarlanan hizmetler ve aracı sistemlere ilişkin şikâyetlerin kamu denetimi bakımından sorgulandığı görülüyor.

Başvuru ve ret verileri

Soru önergesinde, Avrupa Komisyonu’nun resmî verilerine atıfla Türkiye’den yapılan Schengen vizesi başvurularındaki artışa dikkat çekildi. Buna göre 2022 yılında 778 bin olan başvuru sayısı, 2023’te 1 milyon 55 bine, 2024 yılında ise 1 milyon 173 bine yükseldi.

Metinde Türkiye’nin, dünyada Schengen vizesine en çok başvuru yapan ikinci ülke konumunda olduğu belirtildi. Sunat’ın önergesinde, ret oranlarının 2010’lu yıllarda yüzde 3-5 bandında seyrederken günümüzde yüzde 14-16 seviyelerine çıktığı, yalnızca 2024 yılında yaklaşık 170 bin vatandaşın başvurusunun olumsuz sonuçlandığı ifade edildi.

Önergede, reddedilen başvurular nedeniyle vatandaşların geri alamadığı vize ücretlerinin 2024 yılı verilerine göre yaklaşık 13,6 milyon Avro seviyesine ulaştığı kaydedildi. Sunat, maddi kaybın yanında eğitim hakkı engellenen öğrenciler, fuar katılımı ve iş görüşmesi yapamayan ihracatçılar ile tedaviye erişemeyen hastalar üzerinden daha geniş bir mağduriyet alanı oluştuğunu savundu.

Randevu sistemi iddiaları

Sunat’ın önergesinde, randevu sistemlerindeki tıkanıklığın vize sürecinin merkezindeki başlıklardan biri haline geldiği belirtildi. Metinde, bazı yapıların randevuları toplayarak yüksek bedellerle sattığı iddialarının gündeme geldiği ve bunun tüketici güvenliği açısından soru işaretleri doğurduğu ifade edildi.

Önergede iDATA, VFS Global, BLS International ve Kosmos Vize gibi vize başvuru süreçlerinde rol alan aracı kuruluşlar özellikle anıldı. Sunat, bu sistemlerde erişim, şeffaflık ve tüketici güvenliği bakımından ciddi soru işaretleri bulunduğunu belirterek Ticaret Bakanlığı’nın bugüne kadar herhangi bir resen inceleme veya denetim başlatıp başlatmadığını sordu.

Kaynak metinde Şikayetvar platformu verilerine de yer verildi. Buna göre yılın başında haftalık 70 civarında olan vize şikâyeti sayısının yüzde 37’lik artışla Mart 2026 sonunda haftalık 190 seviyesinin üzerine çıktığı belirtildi.

Sunat, “garantili vize”, “hazır randevu”, “VIP randevu”, “erken tarih” ve “kesin sonuç” gibi ifadelerle para karşılığı hizmet pazarlanmasının aldatıcı reklam veya haksız ticari uygulama kapsamında değerlendirilip değerlendirilmediğini de Bakanlığa yöneltti. Önergede, Reklam Kurulu veya ilgili birimlerce son üç yılda bu alanda kaç dosya incelendiği, kaç içerik hakkında durdurma, erişim engeli veya idari para cezası uygulandığı soruldu.

Denetim soruları

Önergenin son bölümünde, randevuların resmî sistemde saniyeler içinde tükenmesine rağmen aynı hizmetin gayriresmî yollarla yüksek bedellerle pazarlanmasının tüketicinin ekonomik çıkarlarını zedeleyen organize bir piyasa bozulması olarak görülüp görülmediği soruldu.

Sunat ayrıca, yasal ve belgeli seyahat acentaları sistem dışına itilirken belirsiz yapıların alan kazanmasının sektörel şikâyetlere neden olduğunu belirtti. Bu çerçevede Bakanlığın, TÜRSAB ve ilgili meslek kuruluşlarıyla toplantı, istişare veya ortak çalışma yürütüp yürütmediğinin açıklanmasını istedi.

Önergede BTK, KVKK, Rekabet Kurumu, MASAK ve İçişleri Bakanlığı ile vize randevusu üzerinden oluştuğu ileri sürülen “kayıt dışı ve haksız kazanç doğuran piyasa yapısının” denetimi için bir eşgüdüm mekanizması kurulup kurulmadığı da soruldu. Sunat, vatandaşların ve yasal seyahat acentalarının yaşadığı mağduriyetin giderilmesi için Bakanlığın önümüzdeki döneme ilişkin somut adımlarını açıklamasını talep etti.