Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul’da düzenlenen Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi’nde 2026-2030 dönemini kapsayan Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı’nı açıkladı. Erdoğan, planın Türkiye’yi yapay zekâ teknolojilerinde lider ülkeler sınıfına taşıyacak bir yol haritası olarak hazırlandığını söyledi.

Zirve, Fatih Sultan Mehmet’in temellerini attığı Tersane-i Amire’de yapıldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan konuşmasında yapay zekâ ve yeni dijital teknolojilerin yalnızca üretim biçimlerini değil, bilgiye erişimi, güvenliği, ticareti, ulaşımı ve kamu hizmetlerini de dönüştürdüğünü anlattı. Bu çerçevede dijital kapasiteyi siyasi, askerî ve iktisadi güçten bağımsız ele almanın artık mümkün olmadığını belirtti.

Dört Eksenli Plan

Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı, “fark et, istifade et, üret ve yönet” başlıkları üzerine kuruldu. Erdoğan, birinci eksen olan “fark et” bölümünde toplumun yapay zekâyı doğru anlamasını ve güvenli kullanmasını hedeflediklerini söyledi. Bu başlık altında Ulusal Yapay Zekâ Okuryazarlığı Programı başlatılacak.

Açıklamaya göre 81 ilde yapay zekâ okuryazarlığı atölyeleri kurulacak ve iki yılda 5 milyon vatandaşa eğitim verilecek. Plan ayrıca 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirilmesini öngörüyor. Bu hedefler, yapay zekânın yalnızca teknoloji şirketlerinin değil, kamu, eğitim, sanayi ve hizmet alanlarının da gündemine gireceğini gösteriyor.

Erdoğan, veriye erişimin kolaylaştırılacağını ve araştırmacılar, girişimciler ile kamu kurumlarının veriyi değere dönüştürme sürecinin hızlandırılacağını söyledi. Sağlık, tarım, savunma ve elektronik ticaret başta olmak üzere en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden kullanıma açılması planlanıyor.

Planın düzenleyici tarafında, kullanıcı haklarını koruyan ve yatırımcılara öngörülebilirlik sağlayan bir çerçeve hazırlanacak. Erdoğan, bu çerçevenin orantılı risk yaklaşımına dayanacağını; yeniliğin önünü açarken vatandaşların mahremiyet ve emniyetini güvence altına alacağını belirtti.

Altyapı ve Yatırım Hedefi

Eylem planının “istifade et” ekseninde yapay zekânın kamudan sanayiye, eğitimden sağlığa, tarımdan güvenliğe kadar farklı alanlarda somut faydaya dönüştürülmesi hedefleniyor. Erdoğan, veri merkezlerinin uluslararası standartlara uygunluğunu ve enerji verimliliğini güvence altına alacak hukuki düzenlemenin yapılacağını söyledi.

Açıklanan hedeflerden biri, 2030 yılına kadar Türkiye’nin veri merkezi kurulu gücünün en az 1 gigavata çıkarılması. Elektronik devlet hizmetleri de vatandaşların yapay zekâ destekli kamu hizmetlerini doğrudan deneyimleyeceği bir dönüşüm alanı olarak ele alınacak. Kamu yatırım programlarından yapay zekâ projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması da planın maddeleri arasında yer aldı.

Erdoğan, kamu sektörünün yerli yapay zekâ çözümlerinin ilk alıcısı ve en güçlü referansı olacağını söyledi. Sağlık, enerji ve akıllı üretim başta olmak üzere öncelikli alanlarda KOBİ’lerin fikirlerini sahada test edilmiş ürünlere dönüştürmesi için yapay zekâ kuponlarıyla erişilebilir teknoloji desteği sağlanacak.

Planın “üret” ekseninde yapay zekâ büyüme bölgeleri, Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu ve Yapay Zekâ Büyüme Fonu yer alıyor. Erdoğan, yatırımcılara enerjisi ve altyapısı hazır kampüsler; KOBİ’lere ve araştırmacılara hızlı prototip imkânı sunan bölgeler kurulacağını aktardı.

Türkçe büyük dil modeli çalışmaları da planın dijital egemenlik başlıklarından biri olarak sunuldu. Erdoğan, TÜBİTAK’ın yerli dil modeli Bilge’nin geliştirme çalışmalarının sürdüğünü; T3 Vakfı ve Baykar iş birliğinde geliştirilen büyük dil modeli ile HAVELSAN’ın Main Platformu’ndaki 9 milyar parametreli büyük dil modelinin Türkçeyi merkeze alan çalışmalar arasında olduğunu söyledi.

“Yönet” ekseninde ise veri merkezi, bulut ve yapay zekâ altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesi hedefleniyor. Uluslararası girişimcilere tek pencereden en çok 30 iş gününde yol haritası sunulması, İstanbul’un yapay zekâ alanında Türkiye’nin uluslararası vitrini ve yatırım diplomasisi şehri olarak konumlandırılması da planın başlıkları arasında.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Terminal İstanbul’un girişimciler ve küresel yatırımcılar için buluşma zemini olarak kullanılacağını söyledi. Ayrıca OECD, G20, Birleşmiş Milletler ve diğer platformlarda insan merkezli yapay zekâ standartlarının belirlenmesinde aktif rol alınacağını, Türk Devletleri Teşkilatı ile Oğuz, Kıpçak ve Karluk dillerini kapsayan ortak bir Türk dilleri büyük dil modeli geliştirileceğini bildirdi.

Planın uygulanmasında kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler ve araştırma merkezlerinin birlikte çalışacağı belirtildi. Erdoğan, Ulusal Yapay Zekâ Kurulu’nun bu sürecin yönetişim zemini olacağını, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın ilgili kurumlarla uygulamayı düzenli biçimde takip edeceğini söyledi. Açıklamaya göre eylem planıyla harekete geçirilecek kaynakların üreteceği katma değerin 1 trilyon lirayı aşması bekleniyor.