Araştırma ve Rapor

Çin’de 1-5 Mayıs tatilinde iç turizm seyahatleri 325 milyona çıkarken toplam harcama da arttı; Reuters’ın aktardığı veriler, kişi başı harcamanın sınırlı gerilediğine işaret ediyor.

Tourism Economics’te yayımlanan Türkiye odaklı araştırma, uluslararası turist gelişlerindeki artışın kayıt dışı ekonomiyle negatif ilişki taşıdığını ortaya koydu.

Turizm ve Araştırma Dergisi’nde yayımlanan çalışma, Karabağ’da gastronomi turizminin ekonomik kalkınma, istihdam, yerel üretici fırsatları ve sosyo-kültürel etkileşim açısından önemli rol oynadığını ortaya koydu.

TÜİK’in 2026 ilk çeyrek turizm istatistikleri, gelirin yüzde 4,2 artarak 9 milyar 896 milyon 456 bin dolara çıktığını gösterdi; ziyaretçi sayısı, gecelik harcama ve harcama kalemleri sezon öncesi tabloyu sektör için daha okunur hale getiriyor.

EUROCONTROL, 04-10 Mayıs haftasında Avrupa ağının günlük ortalama 31.760 uçuş gördüğünü açıkladı; Mayıs-Haziran planlı uçuşları Nisan programlarına göre yüzde 2 geriledi. Veri, Avrupa bağlantılı hava trafiği için erken sinyal sunuyor.

EUROCONTROL’ün Nisan 2026 ağ raporu, İstanbul Havalimanı’nı günlük ortalama 1.432 uçuşla Avrupa’nın en yoğun havalimanı olarak gösterdi. THY ve Ankara ACC verileri, Türkiye’nin hava erişimi için izlenebilir tablo sunuyor.

WTTC, küresel uluslararası ziyaretçi harcamasının 2025’te 2,02 trilyon dolara ulaştığını açıkladı. İspanya, 115,1 milyar euro harcamayla Avrupa’nın yüksek değerli seyahat pazarı olarak öne çıktı.

University of Queensland araştırması, turistlerin “tatil modu”na geçince çevresel sorumluluklarını daha zayıf algıladığını ortaya koydu. Bulgular, sürdürülebilirlik mesajlarının zamanlaması için yeni bir tartışma açıyor.

University of Portsmouth araştırması, sosyal jetlag yaşayan yolcuların daha düşük enerjili aktiviteleri seçebildiğini gösterdi. Bulgular, tur programları ve otel hizmetlerinde enerji düzeyinin dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.

University of Florida araştırması, ölüm düşüncesine verilen tepkinin yaşanılan yere göre seyahat isteğini değiştirebildiğini gösterdi. Bulgular, wellness, kültürel deneyim ve yavaş turizm ürünleri için dikkat çekiyor.

Florida State University araştırması, turizmin kriz bölgelerinde ekonomik toparlanma ve ruh sağlığı desteği için kullanılabileceğini gösterdi. Ukrayna örneği, doğa temelli programların etkisini tartışmaya açıyor.

HOTREC Hospitality Europe, Avrupa konaklama ve yeme-içme sektöründe işgücü açığının yapısal sorun olmaya devam ettiğini bildirdi. Raporda ortalama personel açığı yüzde 10, çözüm için dört ayaklı yol haritası yer aldı.

Brezilya Turizm Bakanlığı, Ulusal Turizm Günü’nde 2026 göstergelerinde artış ve rekor veriler açıkladı. İstihdam, yabancı harcaması, iç hat yolcu trafiği ve uluslararası varışlar sektör gündeminde öne çıktı.

TAV Havalimanları’nın nisan yatırımcı bülteni, dört ayda 26 milyon 645 bin 565 yolcuya hizmet verildiğini gösterdi. Türkiye portföyündeki 14,3 milyon yolcu, sezon trafiğini bölgesel düzeyde okumak için güncel bir havalimanı verisi sağlıyor.

Pegasus’un ilk çeyrek faaliyet raporu, yolcu sayısının 9,83 milyona çıktığını, koltuk kapasitesi ve filo büyüklüğünün arttığını gösterdi. İç ve dış hat kırılımları, düşük maliyetli erişimi izleyen sektör için güncel bir tablo sunuyor.

İtalya’da mafya gruplarından müsadere edilen 1708 şirketi inceleyen çalışma, organize suçun köklü olduğu yerlerde inşaata, yeni yerleşim alanlarında ise restoran, bar ve otel gibi nakit yoğun işletmelere yöneldiğini gösteriyor.

İŞKUR’un Nisan 2026 bülteninde, Ocak-Nisan dönemindeki 478 bin 248 işe yerleştirmenin en yüksek meslek kalemi Turizm ve Otelcilik Elemanı oldu. Aynı meslekte 25 bin 942 açık iş kayda geçti; veri sezon istihdamı için izleniyor.

TCMB’nin Mart 2026 ödemeler dengesi verisi, seyahat kaleminden 2.246 milyon ABD doları net gelir yazıldığını gösterdi. Hizmetler dengesi fazlası, turizm gelirinin dış dengedeki yerini görünür kılıyor.

IATA’nın Mart 2026 verileri, küresel yolcu talebinin yüzde 2,1 arttığını, uluslararası talebin ise yüzde 0,6 gerilediğini gösterdi. Avrupa’daki artış, Türkiye’nin uçuş pazarları için izlenebilir.

TÜİK’in Mart 2026 ücretli çalışan verileri, konaklama ve yiyecek hizmetlerinde çalışan sayısının 1 milyon 270 bin 414’e çıktığını gösterdi. Veri, sezon öncesi hizmet kapasitesi için izlenebilir.

TCMB’nin nisan fiyat raporu, lokanta-otel enflasyonunda iki aylık yavaşlamanın yüzde 3,51’lik artışla tersine döndüğünü gösterdi. Hava yolu yolcu taşımacılığındaki yüzde 18,49 artış da sektör için seyahat maliyeti başlığını görünür kılıyor.

Türk Hava Yolları, nisan ayında 7,2 milyon yolcu taşıdığını ve yolcu doluluk oranının yüzde 83,4 olduğunu bildirdi. Ocak-nisan toplamı 28,5 milyon yolcuya ulaşırken filo 536 uçağa, destinasyon sayısı 358’e çıktı.

DHMİ’nin nisan verilerine göre Türkiye havalimanları yılın ilk dört ayında 67 milyon 496 bin 871 yolcuya hizmet verdi. Turizm merkezlerindeki 10,3 milyon yolcu, sezon öncesi erişim ve iç-dış hat dengesini sektör için görünür kılıyor.

Uluslararası araştırmalar savaşların turizmi sert düşürdüğünü ortaya koyarken, İran–İsrail gerilimi Türkiye turizmi için risk ve yön değiştiren talep etkisini birlikte gündeme getiriyor.

Türkiye’de 32 marinada yapılan araştırma, sürdürülebilir satın alma kararlarında ekonomik kriterlerin öne çıktığını, çevresel ve sosyal kriterlerin ise ikinci planda kaldığını ortaya koydu.

Türkiye turizminde büyüme paradigması üzerine yayımlanan akademik çalışma, yarım yüzyıllık niceliksel artışın çevresel, mekânsal ve toplumsal sonuçlarını sorguluyor.

Yasemin Tekin’in araştırması, turizm sektöründe robotlarla sunulan hizmet yeniliklerinin hızla yayıldığını ve rekabet üstünlüğü sağladığını ortaya koyuyor.

Acta Psychologica’da yayımlanan araştırma, toplu taşımada memnuniyetsizlik ile şikayet davranışı arasındaki ilişkiyi ve bunun yeniden seyahat niyetine etkisini inceliyor; etkin şikayet yönetimi niyeti güçlendiriyor.

Denizli’de Yeşil Yıldızlı oteller için 2021–2025 arası çevrimiçi şikayetler incelendi. En çok memnuniyetsizlik personel, yeme içme ve temizlikte. Sürdürülebilirlik şikayetleri çok sınırlı.

Çalışma, NMSBA etik kodlarını metafor analiziyle inceleyerek nöropazarlama etik tartışmalarındaki örtük anlamları ortaya koyuyor; turizm işletmeleri için mahremiyet ve şeffaflık vurgusunu öne çıkarıyor.

Türkiye’de 12 ildeki havalimanları üzerine yapılan panel veri analizi, hava kargo, yolcu trafiği ve kişi başına GSYH arasındaki nedensellik ilişkisini ortaya koyarak havalimanı yatırımlarının ekonomik etkisini tartışıyor.

Malta merkezli akademik çalışma, çevrim içi seyahat acentelerine yönelişi doğrularken geleneksel acentelerin yüz yüze hizmet, güven ve kriz desteğiyle değerini koruduğunu gösteriyor.

Yeşil pasaport, Türkiye’de kamu görevi ve ihracat performansına dayalı özel bir statü sunuyor. AB’nin vize rejimindeki karşılığı ise idari güven, risk değerlendirmesi ve karşılıklı tanıma süreçlerine dayanıyor.

Helal turizm odaklı hizmetler memnuniyeti yükseltiyor ve Müslüman turistlerin yeniden ziyaret niyetini güçlendiriyor. Dindarlık düzeyi etkileri artırıyor. Bulgular Journal of Tourismology’de yayımlandı.

Yeni kurumsal iktisat yaklaşımını temel alan uluslararası araştırma, birçok dernek ve meslek örgütünün üyelerine katkı sağlamadığını; buna karşın aidatlar, bürokrasi ve kurum içi yatırımlarla yük oluşturduğunu ortaya koyuyor.

Outgoing turlar için Türkiye’den kokartlı rehber bulundurmanın bugün hukuken zorunlu olmadığı, ancak ulusal mevzuat, ev sahibi ülke kuralları ve meslek örgütlerinin yorumlarıyla tartışmalı bir alan oluşturduğu görülüyor.

Araştırmalar, modern yöneticilerin görünürlüğü artırmak için fotoğrafı nasıl performansın yerine koyduğunu açıklıyor. Vize krizindeki fotoğraf trafiği bu yapıyı birebir doğruladı.

TÜRSAB’ın mali yapısı ile TURSAV bağlantısı, kamu kaynaklarının özel hukuk alanına taşınması tartışmalarını yeniden gündeme getiriyor. Akademik çalışmalar denetim sınırlarının yeniden ele alınması gerektiğini gösteriyor.

AB, 2015/2302 ile asgari uyumdan tam uyuma geçerken; Türkiye’de TKHK 6502 m.51 ve 2015 tarihli Yönetmelik, 90/314/AET çizgisindeki esasları sürdürüyor. Bu ayrım; tanım, kapsam ve uygulanacak hükümlerin belirlenmesi bakımından turizm pratiğini doğrudan etkiliyor.

İngiltere'de gönüllü üyelikle çalışan ABTA ile Türkiye’de kanunla kurulmuş tek ve zorunlu birlik olan TÜRSAB arasındaki yapısal, hukuki ve yönetişim farkları, turizm sektöründe temsil kültürünün yeniden tartışılmasına yol açıyor. Araştırma niteliğindeki bu haber, iki kurum arasındaki karşılaştırmayı bilimsel bir çerçevede analiz ederek TÜRSAB için olası yol…

Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerin deniz sağlığı performansını inceleyen araştırma, turizm ve rekreasyonun belirleyici unsur olduğunu ortaya koydu. Türkiye beşinci sırada yer aldı.

10 Kasım’da Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ü saygı ve minnetle anarken, onun çağdaş düşünce sistemiyle şekillenen turizm vizyonu yeniden gündeme geliyor. Atatürkçü düşünce, barış, güvenlik ve demokrasi ilkeleriyle turizmin temellerini oluşturdu.

Araştırma, Türkiye’de sağlık turizminin gelişiminde seyahat acentalarının uzmanlık, erişilebilirlik ve güvenle öne çıktığını; 55 acentayla yapılan görüşmelerin tanıtım, paket hizmet ve istihdamı güçlendirdiğini gösteriyor.

Ankara Turist Rehberleri Odası örneğinde yapılan nitel araştırma, turist rehberlerinin kültür kaçakçılığı konusundaki farkındalığının genel düzeyde kaldığını ve uygulamada bilgi eksikliği bulunduğunu ortaya koydu.

ICBLT 2021’de sunulan araştırma, turizmde yolsuzluk kültürünün yalnızca Endonezya’da değil, Türkiye dahil birçok ülkede yatırım güvenini zayıflattığını ve şeffaflık eksikliğinin sürdürülebilir turizmi tehdit ettiğini ortaya koyuyor.

Manavgat’ta yapılan araştırma, turistlerin ödeme eğiliminin davranışsal inançlardan etkilendiğini ve bu etkide algılanan davranışsal kontrolün belirleyici rol oynadığını ortaya koydu.

Araştırma, İskilip’te çantı camiler ile köy odalarının aynı yapıda birleştiğini gösteriyor. Çalışma, çantı camiler tipolojisinin 1940–1961 arasında oluşan özgün örneklerini sosyo-kültürel işlevleriyle ortaya koyuyor.

Araştırma, Filistin’de müzik eğitimi modellerinin kültürel kimlik ve toplumsal etkileşim üzerinde belirleyici olduğunu ortaya koyuyor. Kültürel kimlik genç kuşaklara müzikal formlar aracılığıyla aktarılıyor.

Araştırma, destinasyon marka değeri ile destinasyon güveni ve tekrar ziyaret niyeti arasında anlamlı ilişki buldu. Odak anahtar kelime olan destinasyon marka değeri ilk paragrafta vurgulanıyor.

Araştırma, aşırı turizm algısını Instagram’daki #overtourism paylaşımları üzerinden çözümlüyor; sosyal medyanın aşırı turizmin birincil tetikleyicisi olduğunu somut bulgularla ortaya koyuyor.

Araştırma, Türkiye’nin turizm politikası çizgisini 1923–1960 arasında inceliyor. Turizm politikası 1950 sonrası hızlanıyor; teşvik kanunları, Turizm Bankası ve bakanlık süreciyle kurumsallaşıyor.

Yeni araştırma, profesyonel turist rehberlerinin metaverse, sanal gerçeklik ve yapay zekâ teknolojilerini turizmin geleceği için bir fırsat olarak gördüğünü; ancak istihdam ve etik risklere dikkat çektiğini ortaya koyuyor.

İnsan & Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi’ndeki çalışma, agriturizm (tarım turizmi) için dünyada kullanılan yasal yapıların ve örgütlenme modellerinin karşılaştırmasını sunuyor; vergi, sorumluluk ve yönetişim boyutlarında politika yapıcılara yol haritası çıkarıyor.

Yeni araştırma, turizm sektöründe iş gücü dayanıklılığının kriz dönemlerinde nasıl güçlendiğini ve kırılgan döngülerden erdemli döngülere geçişin hangi aktörlerle sağlandığını ortaya koyuyor.

Türkiye’nin kıyı turizminde markalaşmış kentlerinde turizm faaliyetleri, ikinci konut bölgeleri ve turistik alanlarda arazi değerlerini tarihi seviyelere taşıdı.

“Turizm Bilimi (Tanımlar, Araştırmalar, Tartışmalar ve Uzlaşılar)” adlı kitap, turizmin bilim dalı olarak gelişimini ve disiplinler arası kimliğini kapsamlı biçimde ele alıyor.

Son araştırmalar, medikal turizm kapsamında yapılan estetik cerrahi operasyonlarından sonra mikobakteri kaynaklı enfeksiyon vakalarının arttığını ortaya koydu.

Bilimsel araştırmalar, kâr amacı gütmeyen kuruluşlarda güvenin ancak hesap verebilirlikle sağlanabileceğini gösteriyor. ScienceDirect’te yayımlanan son çalışma, STK’larda şeffaf yönetim kültürünün hem toplumsal güveni hem de sürdürülebilir kalkınmayı nasıl güçlendirdiğini ortaya koyuyor.

Küresel turizmin en tartışmalı konularından getto turizmi, Rio, Mumbai ve Cape Town örnekleri üzerinden inceleniyor. Otantiklik vaadi mi, yoksulluğun ticarileşmesi mi?

1995–2015 dönemini kapsayan akademik araştırma, Türkiye turizminde terör ve yolsuzluğun talebi olumsuz etkilediğini gösterdi.

Curtin Üniversitesi’nin Journal of Travel Research’te yayımlanan araştırması, savaşın turizm üzerindeki medya anlatılarını ortaya çıkardı: Kaybolan umutlar, seyahat yasakları ve sektör belirsizliği.

Bingöl Üniversitesi’nden Didem Uzun ve Balıkesir Üniversitesi’nden Prof. Dr. Şimal Yakut Aymankuy’un araştırmasına göre, Şamanist Türklerde doğum, evlilik ve ölüm dönemlerinde gerçekleştirilen yiyecek-içecek ritüelleri günümüz Anadolu kültüründe hâlen izlerini taşıyor.

Pamukkale Üniversitesi’nden Dr. Elif Hilal Nazlıoğlu’nun araştırmasına göre, küresel ekonomik politika belirsizliği Türkiye’nin turizm gelirlerini uzun vadede düşürürken, döviz kurundaki artış turizm gelirlerini artırıyor.

Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi’nde yayımlanan araştırma, Malatya’nın kültür turizmi potansiyelini ve Arslantepe Höyüğü’nün destinasyon gelişimindeki önemini ortaya koydu.

Araştırma, Nusaybin Gırnavaz Höyüğü’nün paranormal turizm potansiyelini inceleyerek, cin inançları ve şifa ritüellerinin destinasyon gelişimine etkilerini ortaya koymaktadır.

İklim değişikliğinin turizm işletmeleri üzerindeki etkileri bibliyometrik yöntemlerle analiz edildi. 1999–2025 arasında yayımlanan 146 çalışma incelendi, eğilimler ve gelecek araştırma alanları belirlendi.

Türk mutfağının kültürel miras olarak korunması ve geleceğe taşınmasında en kritik unsur gastromilliyetçilik oldu. Araştırma, mutfak şeflerinin görüşleriyle öne çıkıyo

Abant Sosyal Bilimler Dergisi’nde yayımlanan araştırma, şehirlerin gündelik yaşamının turistik bir ürün olup olamayacağını inceledi. 110 Türk turistin görüşleri analiz edildi ve ulaşımdan sosyal medyaya kadar etkili faktörler belirlendi.

Göçmenlerin turizm sektöründeki rolü Türkiye örneğinde incelenmiş, iş gücü piyasasına katkıları, karşılaştıkları sorunlar ve insan hakları temelli politika önerileri değerlendirilmiştir.

Turizmin dış ticaret ve ödemeler dengesi üzerindeki etkileri, Türkiye’nin 2000–2022 dönemi verileri üzerinden analiz edilmiş, turizm gelirlerinin ekonomiye pozitif katkıları ortaya konmuştur.

Afyon Kocatepe Üniversitesi’nde yapılan araştırma, turizm öğrencilerinde öz yeterlik yükseldikçe kariyer stresinin azaldığını ortaya koydu.

Türkiye’de TV yemek programları, gastronomi eğitimi müfredatına doğrudan yansımamaktadır. Vakıf üniversitelerinin çoğunda duyusal analiz dersleri yer alsa da medya odaklı içerikler eksiktir.

Ormancılık çalışanlarının orman alanlarında ekoturizm algıları incelendi. Katılımcılar 77 metafor üretti ve algılarının büyük ölçüde olumlu olduğu tespit edildi.

Yeşil turizm, sürdürülebilir turizm şemsiyesi altında; yerel topluluk katkısı, doğal çevrenin korunması ve sürdürülebilir toplumsal kalkınmaya odaklanır. Odak anahtar kelime: yeşil turizm.

Araştırma, çocuk turizminde mizahın katılımı artırdığını ortaya koyuyor. Özellikle doğa ve tarih temalı mizah, çocukların sosyal, duygusal ve bilişsel etkileşimlerini güçlendiriyor.

AI arama otel web sitelerinin görünürlüğünü belirliyor. Araştırma, otel web sitelerinin ai arama için optimize edilmesi sürecinde izlenmesi gereken beş adımı ortaya koyuyo

Araştırma, Bayburt restoranlarında yöresel yemeklerin sunumunu engelleyen faktörleri belirlemiş; sorunlar restoran, tedarikçi, pazarlama ve müşteri temelli dört kategoriye ayrılmıştır.

Türkiye, son yıllarda sağlık turizminin yükselen yıldızı. Peki, bu alanda en kritik rolü üstlenen hemşirelerin farkındalık düzeyi ne durumda? Yeni bir araştırma, kamu ve özel hastaneler arasında dikkat çekici sonuçlar ortaya koyuyor.

Balatta turizmin dönüşümü sürecinde köklü esnafların yaşadığı deneyimler, ekonomik baskılar ve toplumsal değişimlerle birlikte araştırmada detaylı biçimde incelenmiştir.

Instagram seyahat etkileyicileri, samimi ve güvenilir paylaşımlarıyla takipçilerinin seyahat kararlarını etkiliyor. Araştırma sonuçları, bu etkinin giderek arttığını gösteriyo

STK’ların ekoturizmdeki rolü tartışmalı. Kimilerine göre sürdürülebilir kalkınmayı destekliyor, kimilerine göre neo-sömürgecilik aracı. Etiyopya örneği dikkat çekiyor.

Antalya Belek’teki beş yıldızlı otellerde yapılan araştırma, iş tatmini yüksek olan çalışanların firma bazında girişimcilik düzeyinin de arttığını ortaya koydu.

Dünya genelinde 1,6 milyar Müslüman nüfusun artan seyahat talebiyle helal turizm kavramı, Türkiye ve diğer ülkelerde turizm sektöründe hızla önem kazandı.

TOPSIS analizi, Türkiye’de kongre turizmi potansiyelinde İstanbul’u lider gösterdi. Antalya, İzmir ve Ankara’nın güçlü ve zayıf yönleri belirlendi.

Türkiye'deki il kültür ve turizm müdürlüklerinin dijital tanıtım stratejileri incelendi. “Yapmadan dönme” sekmesi 28 ilin sitesinde yok, görsel destek çoğu ilde eksik.

Türkiye ileri yaş sağlık turizmi avantajları ile öne çıkıyor; nitelikli personel, entegre sağlık hizmetleri ve uygun maliyetle global pazarda dikkat çekiyor.