Türkiye’deki 22 UNESCO Dünya Mirası alanının resmî web sitelerini inceleyen akademik araştırma, çok dilli içeriğin yalnızca iki sitede bulunduğunu ortaya koydu. Engelli ziyaretçilerin fiziksel erişim koşullarına ilişkin bilgiye ise incelenen sitelerin hiçbirinde rastlanmadı.

İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Turist Rehberliği Programı’ndan İpek Birkon’un hazırladığı araştırma, Uluslararası Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi’nin 30 Haziran 2026 tarihli sayısında yayımlandı. Çalışma, Mayıs–Temmuz 2025 arasında erişilebilen 22 kültürel ve karma miras alanının resmî web sitesini içerik analizi yöntemiyle değerlendirdi.

Araştırmacı, siteleri genel bilgilendirme, rehberlik içerikleri, ziyaretçi bilgilendirme ve erişilebilirlik ile görsel ve kurumsal temsil olmak üzere dört başlık altında topladığı 16 ölçüte göre inceledi. Sosyal medya hesapları, üçüncü taraf turizm portalları ve mobil uygulamalar araştırmaya alınmadı.

Tanıtım var, dijital rehberlik sınırlı

Temel bilgiler, araştırmada en yüksek karşılanma düzeyine sahip bölüm oldu. UNESCO statüsü, alan tanıtımı, listeye giriş yılı ve kurumsal logo incelenen 22 sitenin tamamında yer aldı. Mimari veya arkeolojik özelliklere ilişkin açıklamalar da 20 sitede bulundu.

Ziyaretçiyi doğrudan yönlendiren içeriklerde ise tablo değişti. Sanal tur, rehberli ziyaret bilgisi ve indirilebilir broşür ya da PDF materyali yalnızca birer sitede tespit edildi. Ziyaretçiye yönelik rehberlik hizmetleri hakkında bilgi veren site sayısı altıda kaldı.

Ziyaret saatleri ve giriş bilgileri 22 sitenin 17’sinde bulunurken çok dilli içerik yalnızca İstanbul’un Tarihi Alanları ile Efes’in sitelerinde yer aldı. Engelli erişimine ilişkin rampa, asansör veya destekli ziyaret hizmetleri gibi bilgiler hiçbir sitede sunulmadı.

Araştırmanın karşılaştırma tablosunda Efes; sanal tur, rehberli ziyaret bilgisi, dijital rehber materyali ve çok dilli içerik başlıklarında diğer alanlardan ayrıldı. Çalışmada Efes, Göbeklitepe ve İstanbul’un Tarihi Alanları; görsel, yönlendirme ve içerik sunumu bakımından daha gelişmiş örnekler arasında gösterildi.

Bulgular hangi dönemi gösteriyor?

Araştırma, web sitelerinin Mayıs–Temmuz 2025 arasındaki masaüstü sürümlerini esas alıyor. Bu nedenle bulgular sitelerin bugünkü durumunu göstermeyebilir. Çalışmada mobil kullanıcı deneyimi ölçülmedi; ziyaretçilerin sitelerden memnuniyeti, bilgiye erişim kolaylığı veya dijital içeriğin ziyaret kararına etkisi de anket ya da kullanıcı testiyle araştırılmadı.

Makalenin bulgular metninde iki sayısal tutarsızlık bulunuyor. Ulaşım ve yönlendirme bilgisi bir bölümde 13, devamındaki değerlendirmede 11 site olarak veriliyor. Tartışma bölümünde bazı rehberlik araçlarının hiçbir sitede bulunmadığı belirtilirken bulgular tablosunda Efes için bu ölçütler mevcut görünüyor. Bu haberde, karşılaştırma tablosu ile ayrıntılı bulgu bölümünde birbiriyle uyumlu olan sonuçlar esas alındı.

Araştırmada, bütün sitelerde en az İngilizce içerik sunulması, sürdürülebilir bir çeviri politikası oluşturulması ve erişilebilirlik bilgilerinin eklenmesi önerildi. Üniversiteler, turist rehberliği bölümleri ve dijital tasarım uzmanlarıyla birlikte kısa rehber videoları, anlatı temelli içerikler ve indirilebilir materyaller hazırlanması da çalışmanın önerileri arasında yer aldı.